Kıdem Tazminatı İhtarnamesi (Haklı Fesih) Örneği ve Nasıl Hazırlanır?

Bu ihtarname, iş sözleşmesini haklı nedenle sona erdiren ya da işverence işten çıkarılan işçinin kıdem tazminatı ile öteki alacaklarını yazılı ve belgeli biçimde istemesi için kullanılır. Üç durumu karşılar:

• Ücretiniz, fazla çalışma veya tatil ücretiniz ödenmiyor ya da sürekli geç ödeniyor; sigorta priminiz gerçek ücretten yatmıyor; göreviniz, vardiyanız veya çalışma yeriniz rızanız olmadan değiştirildi; bezdiri, hakaret ya da taciz yaşıyorsunuz; iş sağlığınızı tehdit ediyor: 4857 sayılı İş Kanunu m.24 ile sözleşmeyi derhal feshedip kıdem tazminatı isteyebilirsiniz.
• Daha önce sözlü veya yazılı olarak ayrıldınız, alacaklarınız ödenmedi: ihtar feshi teyit eder ve işvereni temerrüde düşürür.
• İşveren sizi çıkardı veya rızanız olmadan ücretsiz izne çıkardı, kıdem ve ihbar tazminatınızı ödemedi: aynı belgeyle her ikisini istersiniz. Rızasız ücretsiz izin Yargıtay'a göre işveren feshidir.

Şu durumlarda başka yol gerekir:

• Yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamlama, askerlik ve kadın işçinin evlilik nedeniyle ayrılması kıdem tazminatı verir ama haklı fesih değildir; SGK yazısı veya belge ekli ayrı bir dilekçe kullanılır.
• Haklı neden yoksa ayrılmak istifadır ve kıdem tazminatı doğurmaz; bunun belgesi istifa dilekçesidir.
• Ücret ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde ödenmediyse sözleşmeyi feshetmeden m.34 ile iş görmekten kaçınabilirsiniz; sözleşme sürer ve ücret hakkı korunur.
• Bir yılı doldurmadıysanız kıdem tazminatı doğmaz; bu belge yalnız fesih bildirimini ve öteki alacaklarınızı içerir.
• İş güvencesi kapsamında değilseniz (otuzdan az işçi veya altı aydan kısa kıdem) ve işveren fesih hakkını kötüye kullandıysa bildirim süresi ücretinin üç katı kötüniyet tazminatı da istenebilir (4857 m.17); bir hukuk uzmanından destek alın.
• Dava açmadan önce arabuluculuk zorunludur (7036 sayılı Kanun m.3). İhtar arabuluculuğun ön şartı değildir; ama fesih nedenini kayda geçirir, temerrüdü ve faizi başlatır, işvereni ödemeye yöneltir.

• İhtar tebliğ edilmeden işe gitmeyi bırakmak. İşveren devamsızlık tutanağı tutup m.25/II-g ile sizden önce fesheder ve kıdem tazminatı tartışmalı olur. Tebliğe kadar işe devam edin ya da aynı gün yazının suretini elden veya e-posta ile de iletip iletimi saklayın. İşe gitmeyi zaten bıraktıysanız ve işveren sonradan tutanak tuttuysa Yargıtay işçinin eylemli feshini kabul eder; fesihten sonra tek taraflı veya toplu tutulan tutanaklara itibar etmez. İhtarda fesih tarihinizi ve nedeninizi açıkça yazın.
• "İstifa ediyorum" demek veya istifa dilekçesi imzalamak. İstifa kıdem hakkını düşürür; baskıyla imzalatıldığını sonradan ispatlamak güçtür. Bu belge fesih nedenini açıkça yazdığı için istifa değildir.
• Boş kâğıt, ibraname veya "alacağım kalmadı" yazısı imzalamak. Fesihten en az bir ay geçmemiş, türü ve tutarı yazılmamış, banka ile ödenmemiş ibra geçersizdir (6098 sayılı Kanun m.420); ama ispat yükü ve zaman kaybı doğurur. İmzalamayın.
• İspatlanamayacak neden veya abartılı tutar yazmak. Haklı neden kanıtlanamazsa fesih istifa sayılır, kıdem alınamaz ve bildirim süresine uymadığınız için işverene ihbar tazminatı ödeme riski doğar (m.17).
• Geç ödenen ücreti "hiç ödenmedi" diye yazmak. İşveren dekontla ödemeyi gösterir ve ihtarın inandırıcılığı düşer. Gecikme de haklı nedendir; geç ödendiğini yazın ve feshi son gecikmeli ödemeden sonra altı iş günü içinde yapın.
• Kayıttaki son giriş tarihini işe başlama tarihi sanmak. Kayıtta çıkış verilip çalışmanız kesintisiz sürdüyse kıdem ilk başlangıçtan sayılır (1475 m.14). Gerçekten ara verdiyseniz önceki dönem, kıdemi ödenmemiş ve istifa dışında bir nedenle bittiyse eklenir.
• Yalnız alt işverene veya şube adresine göndermek. Asıl işveren birlikte sorumludur; tebligat merkez adresine yapılmalıdır.
• Rızasız ücretsiz izni kendi feshiniz gibi yazmak veya izin yazısını imzalamak. Rızası alınmadan ücretsiz izne çıkarılan işçinin durumu Yargıtay'ın yerleşik içtihadında işveren feshi sayılır: belgede İşveren feshetti seçilir, fesih tarihi izne çıkarıldığınız gündür ve işe iade için bir aylık arabuluculuk süresi o günden işler. Yazıyı imzalarsanız rıza vermiş sayılabilirsiniz.
• Sağlık nedeniyle feshi sağlık kurulu raporu almadan yapmak. İstirahat raporu veya tanık yetmez; rapor yoksa fesih haksız sayılır ve istifa sonucunu doğurur.
• Altı iş günü geçtikten sonra bezdiri, taciz veya çalışma koşullarına dayanmak. Davranış sürmüyorsa fesih hakkı düşer; ihtarı gecikmeden gönderin.
• İhtarın zamanaşımını kestiğini sanmak. İhtarname zamanaşımını kesmez (6098 sayılı Kanun m.154'te sayılan hâllerden değildir). Kıdem, ihbar ve yıllık izin ücreti fesihten, ücret alacakları doğduğu tarihten itibaren beş yılda zamanaşımına uğrar (4857 ek m.3 ve m.32). Arabuluculuk başvurusu son tutanağa kadar süreyi durdurur (7036 m.3).
• Sigortasız dönemi unutmak. Hiç bildirilmeyen dönem için hizmet tespiti davası, o yılın sonundan itibaren beş yıllık hak düşürücü süreye bağlıdır (5510 sayılı Kanun m.86).
• Taksit anlaşmasını sözlü yapmak. Taksit kabul edecekseniz tutar, vade ve faizi yazılı belirleyin; aksi hâlde faiz tartışması çıkar.

Dayanaklar. 4857 sayılı İş Kanunu m.2 (asıl işveren), m.6 (işyeri devri), m.17 (bildirim süreleri, ihbar ve kötüniyet tazminatı), m.20 (işe iade usulü), m.22 (çalışma koşullarında değişiklik), m.24 (işçinin haklı feshi), m.25 (işverenin haklı feshi), m.26 (fesih süresi), m.28 (çalışma belgesi), m.32 ve m.34 (ücret, ödeme zamanı, faiz), m.37 (hesap pusulası), m.40 (zorlayıcı sebepte yarım ücret), m.41, m.46, m.47 (fazla çalışma ve tatil ücretleri), m.59 (yıllık izin ücreti), m.109 (yazılı ve elektronik bildirim; 7555 sayılı Kanunla değişik), ek m.3 (beş yıllık zamanaşımı); 1475 sayılı İş Kanunu m.14 (kıdem tazminatı, tavan ve faiz; 4857 m.120 ile yürürlükte); 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 (dava şartı arabuluculuk, sürelerin durması); 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.117 (temerrüt), m.154 (zamanaşımını kesen hâller) ve m.420 (ibra); 4447 sayılı Kanun m.48 ve m.51 (işsizlik ödeneği); 5510 sayılı Kanun m.86 (hizmet tespiti); 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a (elektronik tebligat); 4857 m.112 (kamuda alt işveren işçisinin kıdem tazminatı).

İçtihat. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre m.24/II-e'deki ücret geniş anlamda ücreti (fazla çalışma, tatil, prim, ikramiye) kapsar; sigorta priminin gerçek ücretten yatırılmaması haklı fesih nedenidir; kıdem tazminatına fesih tarihinden mevduat faizi, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücretine temerrütten yasal faiz işler; fesih bildiriminde gösterilen nedenle bağlı kalınır; rızasız ücretsiz izin işveren feshi sayılır; işçinin sağlık nedeniyle feshinde işin sağlık için tehlikeli olduğu sağlık kurulu raporuyla ispatlanır; alt işveren değiştiği hâlde aynı işyerinde çalışma sürerse işyeri devri hükümleri uygulanır; işverenin zorlayıcı sebeple feshinde ihbar tazminatı doğmaz, kıdem tazminatı ödenir; ücretin gününde ödenmemesi sonradan ödense de haklı fesih nedenidir; işçinin eylemli feshinden sonra tek taraflı ve toplu tutulan devamsızlık tutanaklarına itibar edilmez; kayıtta çıkış verilip fiilen kesintisiz çalışılan sürede kıdem ilk başlangıçtan hesaplanır.

Güncellik. 7555 sayılı Kanunla 4857 m.109 değişti: KEP ile bildirim işçinin yazılı kabulüne bağlandı, fesih sonucunu doğuran bildirimler bu yolun dışında tutuldu; belge bu nedenle feshin noterle bildirilmesini önerir. 7036 sayılı Kanun ile getirilen dava şartı arabuluculuk ve beş yıllık zamanaşımı yürürlüktedir. Kıdem tazminatı tavanı yılda iki kez, yasal faiz ve mevduat faizi dönemsel olarak değişir; işten ayrılış kodları Sosyal Güvenlik Kurumu düzenlemeleriyle güncellenir; bu yüzden belgeye rakam yazılmaz, kanun maddesine atıf yapılır. Belgenin son güncelleme tarihi ve değişiklikleri belge sayfasındaki günlükte yer alır.