İbraname Örneği ve Nasıl Hazırlanır?

İbraname, alacaklının borçluyu borcundan kurtardığını ve o borç ilişkisinden başka bir alacağı kalmadığını yazılı olarak beyan ettiği belgedir. Kanun bunu bir sözleşme olarak düzenler: borç, tarafların şekle bağlı olmayan anlaşmasıyla tamamen veya kısmen ortadan kaldırılabilir (TBK m.132). Bu yüzden belgeyi iki taraf da imzalar.

İş ilişkisi sona erdiğinde. İşçi kıdem ve ihbar tazminatını, yıllık izin ücretini, son ücretini ve varsa fazla çalışma gibi alacaklarını aldıysa işveren, ileride "alacağım kaldı" iddiasına karşı ibraname ister; işçi için de belge, ödemenin kalem kalem kanıtıdır. Bu kullanımda TBK m.420'deki sıkı şartlar aranır: ibraname sözleşmenin sona ermesinden en az bir ay sonra düzenlenir, alacağın türü ve miktarı açıkça yazılır, ödeme hak edilen tutarda ve banka aracılığıyla yapılır.

Bir alacak ödendiğinde veya alacaklı vazgeçtiğinde. Kira, ödünç, satış bedeli, hizmet veya eser bedeli gibi bir alacak tamamen ya da kısmen ödendiğinde, alacaklı bir kısmından vazgeçtiğinde ya da taraflar biten bir sözleşmeyi karşılıklı ibra ile kapattığında kullanılır. Ödeme karşılığı yapılan ibra, uyuşmazlığı sulh yoluyla bitirir; dava veya icra dosyası varsa dosyaya ayrıca feragat ya da haricen tahsil beyanı verilir.

Ne zaman gerekmez veya yetmez.

• Alacak henüz ödenmediyse ibraname değil, ödeme planı ya da borç sözleşmesi gerekir; ödemeye bağlı ibra ancak geciktirici koşulla yazılır.
• İş ilişkisi sürerken ya da çıkış günü imzalatılan ibraname geçersizdir; işçiyle anlaşmalı ayrılık için ikale ve ödeme planı, dava riski için arabuluculuk anlaşma belgesi kullanılır.
• Tek bir ödemenin alındığını göstermek için makbuz yeterlidir; ibraname borcun tamamen sona erdiğini belgeler.
• İcra dosyasındaki hacizler ibranameyle kalkmaz; alacaklının dosyaya beyanı gerekir.

İşçi ibranamesinde geçersizlik sebepleri.

• "Her türlü alacağımı aldım, hiçbir alacağım kalmadı" biçiminde, tür ve miktar yazılmayan genel ifade ibra sayılmaz; miktar olmadığı için makbuz olarak da işe yaramaz.
• İş ilişkisi sürerken, çıkış günü ya da bir ay dolmadan imzalatılan ibraname kesin hükümsüzdür; Yargıtay'ın yerleşik içtihadı tarihsiz ya da fesihten sonra düzenlendiği anlaşılmayan belgeye de değer vermez. İşe girişte boş imzalatılan matbu belgeler hükümsüzdür.
• Elden ödeme ibrayı geçersiz kılar; makbuz hükmü için bile banka ödemesi şarttır.
• Ödenen tutar hak edilenden azsa belge yalnız ödenen kısım için makbuzdur; işçi farkı isteyebilir.
• Belgede yazılı sona erme şekli, işverenin fesih yazısı, SGK çıkış kodu veya davadaki savunmasıyla çelişirse ibranameye değer verilmez.
• İşçi belgeye "fazla çalışma alacağım saklıdır" gibi bir ihtirazi kayıt yazarsa o alacak ibra edilmiş olmaz; bu belge bunun için "saklı tutulan alacaklar" alanı sunar.
• Yanılma, aldatma veya korkutma ile imzalatılan ibra bağlayıcı değildir; iptal hakkı, bunun öğrenilmesinden veya korkunun kalkmasından başlayarak bir yıl içinde kullanılır (TBK m.39). İspat yükü işçidedir; baskı iddiası tanıkla ve yazışmalarla kanıtlanır.
• İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminatlar da aynı şartlara tabidir; zarar henüz belli olmadan imzalanan ibra, ileride ortaya çıkan zararlar yönünden tartışmalıdır. Bu durumda bir hukuk uzmanından destek alın.

İşçi ibranamesinde sık gözden kaçanlar.

• Kıdem tazminatı zamanında ödenmediyse gecikme süresi için mevduata uygulanan en yüksek faiz işler (1475 sayılı Kanun m.14). Faizi içermeyen ödeme hak edilen tutarın altında kalabilir ve belge makbuza dönüşebilir; belge faiz için ayrı satır açar.
• İşyeri devredildiyse devirden önce doğan alacaklardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludur (İş K. m.6); kıdem tazminatında devreden işveren kendi çalıştırdığı süre ve devir tarihindeki ücretle sınırlı sorumludur (1475 sayılı Kanun m.14). Devreden işveren ibranamede adıyla ibra edilmezse ayrıca dava edilebilir.
• İşçi vefat ettiyse alacaklar mirasçılara mirasçılık belgesindeki payları oranında ödenir. Tek hesaba ödemede bütün mirasçıların imzalı talimatı alınmazsa hesap sahibi olmayan mirasçı payını almadığını ileri sürebilir.
• Arabuluculuk anlaşma belgesi iş sözleşmesi sürerken düzenlendiyse feshe bağlı alacaklar bakımından geçersiz sayılabilir; belge bu yüzden anlaşma tarihini sorar ve sona erme tarihinden önceki tarihi kabul etmez.
• İşveren de işçiden avans, zimmet veya eğitim gideri gibi bir alacak isteyebilir; ilişki iki yönlü kapatılmak isteniyorsa işverenin ibra beyanı ayrıca yazılır ve saklı tuttuğu alacak tek tek gösterilir.

Genel ibrada sık hatalar.

• Alacağın kaynağının belirsiz yazılması ya da henüz doğmamış, bilinmeyen alacakların toptan ibrası; sonradan hangi alacağın kapsandığı tartışılır.
• Ödeme yapılmadan koşulsuz ibra: para gelmezse alacak da kalmaz. Belge, sonra yapılacak ödemede ibrayı ödeme koşuluna bağlar (TBK m.170).
• Çek veya senetle ödemede tahsil şartının yazılmaması; karşılıksız çıkan çek alacağı söndürmüş görünür.
• İcra veya dava dosyasının kapatılmaması: hacizler sürer, harç tartışması çıkar. Belge, dosyaya feragat veya haricen tahsil beyanı verilmesini, borçlunun açtığı menfi tespit, itiraz veya şikâyet dosyasının da kapatılmasını ve masrafların kimde kalacağını yazar.
• Teminatın serbest bırakılmaması: senet aslı iade edilmezse ciro yoluyla üçüncü kişiye geçebilir; ipotek terkin edilmezse tapuda kalır.
• Birden çok borçlu: müteselsil borçlulardan biriyle yapılan ibra, diğerlerini onun iç ilişkideki payı oranında kurtarır (TBK m.166/3); herkesi kurtarmak istenmiyorsa belge bunu açıkça yazmalıdır. Asıl borç tamamen sona erince kefil de kurtulur (TBK m.598).
• Karşılıklı ibrada gizlilik, garanti ve rekabet yasağı gibi devam etmesi istenen yükümlülüklerin yazılmaması.
• Şirket adına yetkisiz kişinin ya da ibra yetkisi olmayan vekilin imzası.
• Ödeme sonraya kalırken ya da çekle yapılırken borcun hemen sona erdiğinin yazılması, teminatın imza anında iade edilmesi ve dosyanın hemen kapatılması: ödeme gelmezse alacaklı teminatsız kalır ve davadan feragat geri alınamaz. Belge bu durumda, kısmi ibrada da, ibrayı ödemeye bağlar; dosyayı, teminatı ve hacizleri ödeme tamamlanana kadar alacağın tamamı için korur.
• Kısmi ibrada kalan borcun yazılmaması: hangi tutarın hâlâ borç olduğu tartışılır. Belge ödenen, ibra edilen ve kalan tutarı ayrı ayrı yazar.
• Dosyadaki vekâlet ücretinin düzenlenmemesi: sulh veya anlaşmayla takipsiz bırakılan işlerde taraflar vekâlet ücretinden müteselsilen sorumludur (1136 sayılı Kanun m.165). Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu 05.10.2018 tarihli 2017/6 E., 2018/9 K. sayılı kararında, bu sorumluluğun vekil ile müvekkili arasındaki sözleşmeye dayanan ücreti kapsamadığını kabul etmiştir. Belge her tarafın kendi vekilinin ücretini üstlenmesini yazar.
• Davadan feragat eden taraf, aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerine mahkûm edilir (HMK m.312). Masrafı karşı taraf üstlenecekse dava dosyası sulh beyanıyla kapatılmalıdır.
• Tacir, esnaf ve serbest meslek erbabının belli tutarı aşan tahsilat ve ödemeleri banka, ödeme kuruluşu veya PTT aracılığıyla yapılmalıdır (VUK 459 Sıra No'lu Genel Tebliğ); aykırılık özel usulsüzlük cezası doğurur. Eşik tebliğle değiştirilir, belgeye yazılmaz; güncel tutarı kontrol edin.

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.132 (ibra), m.166/3 (müteselsil borçlulardan birinin ibrası), m.170 (geciktirici koşul), m.15 ve m.16 (imza), m.39 (irade sakatlığında iptal süresi), m.146 (zamanaşımı), m.420 (işçi alacaklarında ibra), m.504 (vekilin özel yetkisi), m.598 (asıl borç sona erince kefilin kurtulması).
• 4857 sayılı İş Kanunu m.2 (asıl işverenin birlikte sorumluluğu), m.6 (işyeri devri), ek m.3 (işçilik alacaklarında zamanaşımı); 1475 sayılı İş Kanunu m.14 (kıdem tazminatı, devirde sorumluluk, gecikme faizi).
• 1136 sayılı Kanun m.165 (sulh ve anlaşmayla biten işlerde vekâlet ücretinden müteselsil sorumluluk); 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.426 (temsil kayyımı), m.462 ve m.465 (vesayet makamının izni); VUK 459 Sıra No'lu Genel Tebliğ (tahsilat ve ödemelerin banka, ödeme kuruluşu veya PTT ile yapılması).
• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18 (anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi, dava yasağı); 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 (dava şartı arabuluculuk).
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.74 (vekilin ibra ve sulh için açık yetkisi), m.307 (davadan feragat), m.312 (feragatte yargılama giderleri), m.313 (sulh); 492 sayılı Harçlar Kanunu (feragat ve haricen tahsil harçları); 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu (1) sayılı tablo.
• Yargıtay'ın yerleşik içtihadı: iş ilişkisi sürerken veya tarihsiz düzenlenen ibraname geçersizdir; ihtirazi kayıtla imzalanan ibraname saklı tutulan alacağı kapsamaz; TBK m.420 şartlarını taşımayan belge yalnız makbuz hükmündedir.

Güncellik. TBK m.420'deki şartlar 1 Temmuz 2012'den beri yürürlüktedir ve bu belge o şartlara göre kurulmuştur. İşçilik alacaklarında dava şartı arabuluculuk 2018'den beri uygulanır; Yargıtay'ın yakın tarihli kararları (Hukuk Genel Kurulu ve 9. Hukuk Dairesi) arabuluculuk anlaşma belgesinin dava yasağı doğurduğunu ve ibra hükümlerini aşmak için kullanılamayacağını netleştirmiştir. Harç ve damga vergisi tutarları her yıl yeniden belirlenir; belgeye tutar yazılmaz. Bu belge 11 Ekim 2026 tarihli mevzuat ve içtihat taramasına ve 21 Ekim 2026 tarihli bağımsız denetimle yapılan güncellemeye dayanır.