Alacak İhtarnamesi Örneği ve Nasıl Hazırlanır?

Ödenmeyen bir para alacağı için borçluya resmî süre vermek, onu temerrüde düşürmek, faizi başlatmak ve icra ya da dava öncesinde kanıt oluşturmak istediğinizde kullanılır.

• Ödeme günü kararlaştırılmamışsa borçlu ancak ihtarla temerrüde düşer; faiz kural olarak bundan sonra işler (TBK m.117/1).
• Ödeme günü belliyse borçlu o gün geçince ihtarsız temerrüde düşer (TBK m.117/2); ihtar yine de tutarı ve ödeme hesabını netleştirir, kanıt oluşturur.
• Müteselsil kefile başvurmadan önce asıl borçlunun gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması aranır (TBK m.586).
• Geri ödeme günü kararlaştırılmamış ödünç parada ihtar ilk istem sayılır; borçlunun altı haftalık süresi vardır (TBK m.392).
• Tacirler arası mal veya hizmet satışında ödeme günü yoksa borçlu faturanın alınmasından otuz gün sonra ihtarsız temerrüde düşer (TTK m.1530); ihtar yine yararlıdır.
• Yanlış veya borçsuz ödemenin iadesinde iyiniyetli alıcı ancak bildirimle temerrüde düşer; bu ihtarname o bildirimdir. Yanlışlığı bilerek parayı alan, ödeme gününde temerrüde düşer (TBK m.117/2).
• Alacağı devraldıysanız ihtar, devrin borçluya bildirimi işlevini de görür; bildirimden önce eski alacaklıya iyiniyetle yapılan ödeme borçluyu borcundan kurtarır (TBK m.186).
• Kira alacağı için bu belge değil, kira borcu ihtarnamesi kullanılır; kiraya özgü süreler ve tahliye sonuçları vardır.
• Bono veya çekte ihtar şart değildir; kambiyo senetlerine özgü takip doğrudan yapılabilir.
• Borçlu şirket konkordato veya iflas sürecindeyse ihtar yerine alacağın bu sürece kaydı gerekir; bir hukuk uzmanından destek alın.
• İhtar zorunlu değildir; doğrudan icra takibi de yapılabilir. Ancak ihtar, faizin daha erken başlamasını ve takipsiz uzlaşmayı sağlayabilir.

• İhtarın zamanaşımını kestiğini sanmak: kesmez. Zamanaşımını icra takibi, dava, borçlunun borcu kabulü veya kısmi ödemesi keser (TBK m.154). Genel süre on yıl, bazı alacaklarda beş yıldır (TBK m.146, m.147).
• Bonoda ve çekte süreleri kaçırmak: bonoda düzenleyene karşı vadeden başlayarak üç yıl, cirantalara karşı daha kısa süreler işler (TTK m.749); çekte hamilin hakları ibraz süresinin bitiminden başlayarak üç yılda zamanaşımına uğrar (TTK m.814). Süresinde bankaya ibraz edilmeyen çekte kambiyo takibi hakkı kaybedilebilir.
• Geri ödeme günü olmayan ödünç parada altı haftadan kısa süre vermek (TBK m.392). Altı haftanın sonunda temerrüdün kendiliğinden oluşup oluşmadığı yargı kararlarında tartışmalıdır; ödeme yoksa kısa bir ikinci ihtar veya doğrudan takip en güvenlisidir.
• Ödünçte yalnız açıklamasız banka havalesine dayanmak: Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre açıklamasız havale, aksi ispatlanmadıkça var olan bir borcun ödemesi sayılır; ödünç verildiği borç senedi, yazışma veya kısmi geri ödeme kaydıyla da ispatlanmalıdır.
• Vadesi gelmemiş taksitleri de istemek: kalan borcun tamamı ancak sözleşmede muacceliyet kaydı varsa istenebilir. Taksitle satışta ve tüketicide ayrıca ödenmeyenler, bedelin en az onda birini oluşturan ve birbirini izleyen en az iki taksit ya da en az dörtte birini oluşturan bir taksit olmalıdır. Tüketiciye en az otuz gün (6502 sayılı Kanun m.19), diğer taksitle satışta en az on beş gün süre verilir (TBK m.259); muaccel kılınan taksitlerde faiz ve komisyon hesaba katılmaz.
• Kişiler arasındaki bono veya çekte kanuni faiz istemek: bono ve çek ticari iş sayıldığından avans faizi istenebilir; dava açılacaksa önce arabulucuya başvurulur (TTK m.3, m.4, m.5/A).
• Yanlış ödemeyi iyiniyetle alan kişiden ödeme gününden faiz istemek: iyiniyetli zenginleşen ancak bildirimle temerrüde düşer (TBK m.117/2); fazla faiz istemi itirazla düşer.
• Borçlu öldükten sonra mirasçılara hemen icra takibi açmak: ölümden sonra üç gün ve mirası ret süresi dolmadan yapılan takip şikâyetle iptal edilir (İİK m.53).
• Faturaya tek taraflı yazılan vadeyi kararlaştırılmış ödeme günü saymak: ihtarsız temerrüt için ödeme gününün birlikte belirlenmesi gerekir (TBK m.117/2); faturadaki tek taraflı kayıtlar itiraz edilmedi diye kabul edilmiş sayılmaz.
• E-posta, mesaj veya sosyal medyayla uyarmak: içerik ve tarih ispatta zayıf kalır; tacirler arasında TTK m.18/3'teki yolların dışında kalır.
• Kefili unutmak: müteselsil kefile başvuru için asıl borçluya yapılan ihtarın sonuçsuz kalması aranır (TBK m.586). Kefil kendi el yazısıyla azami tutarı, tarihi ve varsa müteselsil sıfatını yazmamışsa kefalet geçersizdir (TBK m.583); evli kefilde eşin yazılı rızası da aranır (TBK m.584). Asıl borçlu ödemede altı ay gecikirse bu durum kefile bildirilmelidir; bildirilmezse kefilin zararı ölçüsünde hak kaybedilir (TBK m.594). Kişi kefaleti en çok on yıl sürer (TBK m.598).
• Birden çok borçludan yalnız birine göndermek: her borçluya ayrı tebliğ yapılmalıdır. Müteselsil sorumluluk yalnız sözleşme veya kanunla doğar (TBK m.162); mirası reddetmeyen mirasçılar ise borcun tamamından müteselsilen sorumludur (TMK m.641).
• Kefil olmayan şirket ortağına veya müdürüne ihtar ve takip yöneltmek: anonim ve limited şirket borçlarından kural olarak yalnız şirket malvarlığı sorumludur (TTK m.329, m.602).
• Faturaya itiraz edilmedi diye borcu kesin saymak: sekiz günlük karine yalnız tacirler arasındaki sözleşme ilişkisinde ve aksi ispatlanabilir biçimde işler (TTK m.21/2).
• Döviz alacağını kendiliğinden Türk lirasına çevirmek: vade günündeki veya ödeme günündeki kuru seçme hakkı alacaklınındır (TBK m.99); ihtarda dövizle yazmak bu hakkı korur.
• Tehdit, teşhir veya hakaret içeren söz kullanmak: suç oluşturabilir (TCK m.106, m.107).

Dayanak: Türk Borçlar Kanunu m.12, m.15, m.77, m.89, m.99, m.117, m.120, m.123 ile m.126, m.146, m.147, m.154, m.162, m.163, m.183, m.184, m.186, m.259, m.386, m.392, m.583, m.584, m.585, m.586, m.594, m.598; Türk Ticaret Kanunu m.3, m.4, m.5/A, m.18/3, m.19/2, m.21/2, m.329, m.602, m.749, m.814, m.1530; 3095 sayılı Kanun m.1, m.2, m.4/a; İcra ve İflas Kanunu m.53, m.67; 6325 sayılı Kanun m.18/A; Tebligat Kanunu m.7/a, m.21, m.25, m.35; Türk Medeni Kanunu m.599, m.606, m.640, m.641; 6502 sayılı Kanun m.73/A ve taksitle satış hükümleri; 7036 sayılı Kanun m.3; 4857 sayılı İş Kanunu m.34; 1475 sayılı Kanun m.14.

Kanuni faiz, 7589 sayılı Kanunla (12. Yargı Paketi) Merkez Bankası reeskont oranına bağlanmıştır. Avans faizi, TTK m.1530'daki faiz ve tahsil gideri tutarı da dönemsel ilan edilir. Bu yüzden belgeye oran ve tutar yazılmaz; hesap gerekiyorsa güncel ilan kontrol edilmelidir. Ödünçte altı haftalık sürenin niteliği, faturaya itiraz karinesinin kapsamı, yalnız bir tarafı tacir olan işte tacir olmayan tarafa avans faizi uygulanması ve süresinde ibraz edilmeyen çekin sonuçları konusunda yargı kararları farklılık gösterebilir; şüphede bir hukuk uzmanından destek alın.