Suç Duyurusu Dilekçesi Örneği ve Nasıl Hazırlanır?

Suç duyurusu, bir suçun işlendiğini Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa (polis, jandarma) bildiren başvurudur (CMK m.158). Mağdur ya da suçtan zarar gören yaparsa şikâyet, olayı bilen başka biri yaparsa ihbar adını alır; ikisi için de aynı dilekçe kullanılır.

• Şikâyete bağlı suçlar (hakaret, basit kasten yaralama, trafik ya da iş kazasında taksirle yaralama, basit tehdit, mala zarar verme, cinsel taciz, basit cinsel saldırı, konut dokunulmazlığının ihlali ve güveni kötüye kullanmanın basit hâlleri, özel hayatın ve haberleşmenin gizliliğinin ihlali, ısrarlı takip): savcılık yalnız şikâyet üzerine harekete geçer. Taksirle yaralama, bilinçli taksirle işlenen ağır yaralamalar dışında şikâyete bağlıdır (TCK m.89); tehdit, malvarlığına zarar ya da sair kötülük tehdidinde şikâyete bağlıdır (TCK m.106). Israrlı takip, çocuğa ya da boşanılan eşe karşı işlendiğinde de şikâyete bağlıdır (TCK m.123/A). Şikâyet, fiili ve faili öğrendiğiniz günden başlayan altı ay içinde yapılır ve dava zamanaşımını aşamaz (TCK m.73). Hakarette ayrıca, fail ne zaman öğrenilirse öğrenilsin, fiil tarihinden itibaren iki yıllık üst sınır vardır (7531 sayılı Kanun).
• Re'sen soruşturulan suçlar (dolandırıcılık, hırsızlık, nitelikli yaralama, çocukların cinsel istismarı, kişisel verilerin ele geçirilmesi, bilişim sistemine girme gibi): savcılık öğrenir öğrenmez soruşturur (CMK m.160); altı aylık süre yoktur ama deliller kaybolabilir. Eşe, boşanılan eşe, üstsoy, altsoy ya da kardeşe karşı kasten yaralama da şikâyet aranmaksızın soruşturulur (TCK m.86).
• Şüpheliyi bilmiyorsanız da dilekçe verilir; telefon, banka hesabı, kullanıcı adı ya da plaka gibi bilgilerle tespiti savcılık yapar. Altı aylık şikâyet süresi fail öğrenilene kadar başlamaz; hakarette iki yıllık üst sınır ise fiil tarihinden işler.
• Aile içi mal suçları: Hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma ve mala zarar verme gibi suçlar (yağma hariç) ayrılık kararı verilmemiş eşe, üstsoy ya da altsoya, aynı derecedeki kayın hısımına, evlat edinene ya da evlatlığa veya aynı evde yaşayan kardeşe karşı işlenirse faile ceza verilmez. Ayrılık kararı verilmiş eşe, ayrı evde yaşayan kardeşe ya da aynı evde yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derece kayın hısımına karşı işlenirse suç şikâyete bağlıdır ve ceza yarı oranında indirilir (TCK m.167). Zararınızı geri almak için hukuk yolu da gerekir.

Ne zaman gerekmez ve alternatifler: Ödenmeyen borç, kira, ayıplı mal ya da iş alacağı kural olarak suç değildir; bunlar için ihtarname, icra takibi, tüketici hakem heyeti ya da hukuk davası yolu izlenir. Fiilin suç olmadığı açıkça anlaşılırsa savcılık soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verir (CMK m.158). Acil tehlikede önce 112'yi arayın. Şikâyet sözlü de yapılabilir: karakolda ya da adliyede tutanağa geçirilir. Valilik, kaymakamlık ya da mahkemeye verilen başvuru savcılığa gönderilir; yurt dışında işlenip Türkiye'de takibi gereken suçlarda elçilik ve konsolosluklara da başvurulabilir (CMK m.158). Yurt dışında yaşıyorsanız dilekçeyi UYAP Vatandaş Portal üzerinden elektronik imzayla gönderebilirsiniz.

• Altı aylık süreyi kaçırmak: Süre fiili ve faili öğrendiğiniz günden işler ve hak düşürücüdür (TCK m.73). Failin sonradan öğrenildiğini belgeleyemezseniz süre olay gününden sayılabilir. Faili bilmiyorsanız dilekçede faili öğrendiğinizi yazmayın; süre ancak fail öğrenilince başlar. Kolluğa yapılan başvuru da şikâyettir; beklemeyin.
• Soyut anlatım: Yer, zaman ve olay içermeyen dilekçe soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararıyla kapanır (CMK m.158).
• Hukuki uyuşmazlığı suç gibi sunmak: Ödenmeyen borç ya da teslim edilmeyen mal kural olarak hukuk davasının konusudur; zaman kaybedersiniz.
• İftira ve suç uydurma riski: İşlemediğini bildiğiniz hâlde birine suç isnat etmek iftiradır (TCK m.267); işlenmemiş bir suçu işlenmiş gibi bildirmek suç uydurmadır (TCK m.271). İyi niyetle yapılan ama takipsizlikle biten şikâyet iftira değildir; yine de tahmin ve duyumu olgu gibi yazmayın.
• Dilekçede hakaret: Şüpheliye yönelik aşağılayıcı sözler karşı şikâyete yol açar; olayı yalın anlatın. Şüpheliyi sosyal medyada suçlu gibi ilan etmek de aynı riski taşır.
• Delili kaybetmek ya da hukuka aykırı delil toplamak: Kamera kayıtları ve internet içerikleri kısa sürede silinir; dilekçeyi hemen verin. Başkasının konuşmasını gizlice kaydetmek ya da hesabına girmek ayrıca suç oluşturabilir (TCK m.133, m.243).
• Şikâyetten vazgeçmek: Vazgeçme davayı düşürür (TCK m.73); zararınız karşılanmadan vazgeçmeyin.
• Uzlaşmayı bilmeden kabul etmek: Uzlaşma gerçekleşirse soruşturma kapanır ve aynı olay için tazminat davası açılamaz (CMK m.253). Basit yaralama, tehdit, basit hırsızlık ve basit dolandırıcılık gibi suçlar uzlaştırma kapsamındadır; internet üzerinden işlenen nitelikli dolandırıcılık, hakaret, cinsel suçlar ve ısrarlı takip kapsam dışıdır.
• Hakarette ön ödemeyi bilmemek: Hakarette çoğu durumda uzlaştırma yerine ön ödeme uygulanır: savcılık şüpheliye belirli bir tutarı ödemesini bildirir, şüpheli öderse kamu davası açılmaz (TCK m.75). Bu, manevi tazminat için hukuk mahkemesinde dava açma hakkınızı ortadan kaldırmaz.
• Tazminat ve tutuklama istemek: Savcılık tazminata karar vermez; tazminat için ayrı hukuk davası açılır. Tutuklamaya hâkim karar verir.
• Adres değişikliğini bildirmemek: Takipsizlik kararı eski adrese tebliğ edilirse itiraz süresi kaçabilir.

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu: m.58 (tanık kimliğinin gizlenmesi), m.86 ve m.87 (ölü muayenesi ve otopsi), m.128 (hesaplara el koyma), m.128/A (bilişim ve banka yoluyla işlenen bazı suçlarda hesabın askıya alınması), m.134 ve m.135 (bilgisayar ve iletişim kayıtları), m.153 (dosya inceleme), m.158 (ihbar ve şikâyet; soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararı), m.160 ve m.161 (delil toplama görevi), m.172 ve m.173 (kovuşturmaya yer olmadığı kararı ve itiraz), m.202 (tercüman), m.234 ile m.236 (mağdur ve şikâyetçinin hakları), m.237 (katılma), m.253 (uzlaştırma).
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu: m.20, m.31, m.73 (şikâyet süresi ve vazgeçme), m.86, m.89, m.103, m.106, m.131, m.155, m.167 (aile içi mal suçları), m.267 (iftira), m.271 (suç uydurma) ve seçilen suç tipleri.
• 6284 sayılı Kanun: m.4 ve m.5 (koruyucu ve önleyici tedbirler, kimlik bilgilerinin gizlenmesi), m.8 (tedbir kararı usulü).
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu: m.182 ve m.336 (boşanma ve ayrılıkta velayet).
• 4483, 3628, 5651, 3071 ve 6216 sayılı Kanunlar: soruşturma izni ve izin aranmayan yolsuzluk suçları; yer ve erişim sağlayıcıların kayıt yükümlülüğü; dilekçenin unsurları; bireysel başvuru süresi.

Güncellik: Bu belge itiraz sürelerinin hafta esasına geçmesi (7499 sayılı Kanun), hakaret suçunda iki yıllık üst sınır, uzlaştırma yerine ön ödeme uygulanması ve ön ödeme kapsamının Anayasa Mahkemesi iptal kararından sonra yeniden düzenlenmesi (7531 ve 7571 sayılı Kanunlar), 11. Yargı Paketiyle CMK'ya eklenen hesap askıya alma (m.128/A) dâhil 11. ve 12. Yargı Paketleri (7571 ve 7589 sayılı Kanunlar) dikkate alınarak hazırlanmıştır. Hangi suçun şikâyete bağlı, hangisinin uzlaştırma ya da ön ödeme kapsamında olduğu kanun değişiklikleriyle değişebilir; karmaşık olaylarda bir hukuk uzmanından destek alın. Suç duyurusu için harç ödenmez.