Reddi Miras Dilekçesi Örneği ve Nasıl Hazırlanır?

Süre: Ret, üç ay içinde yapılır; süre hak düşürücüdür (TMK m.606, m.610/1). Yasal mirasçıda süre, mirasçı olduğunu sonradan öğrendiği ispat edilmedikçe mirasbırakanın ölümünü öğrendiği günden; vasiyetnameyle atanmış mirasçıda vasiyetnamenin kendisine resmen tebliğ edildiği günden başlar (TMK m.606). Sulh hâkimi koruma önlemi olarak terekenin yazımına karar verdiyse süre, yazımın bittiğinin mirasçıya bildirildiği günden işler (TMK m.607). Bu, mirasçının kendi istemiyle tutulan resmî defterden (TMK m.619 ve devamı) ayrı bir kurumdur: resmî defter tutulduysa mahkeme defter sonunda her mirasçıyı bir ay içinde beyanda bulunmaya çağırır; mirasçı bu sürede reddeder, resmî tasfiye ister ya da kabul eder, susarsa mirası deftere göre kabul etmiş olur (TMK m.626, m.627). O durumda bu dilekçedeki üç aylık hesap uygulanmaz. Ret süresi dolmadan ölen mirasçının ret hakkı kendi mirasçılarına geçer; onlar için süre, mirasın kendi mirasbırakanlarına geçtiğini öğrendikleri günden başlar ve önceki mirasçının süresi dolmadan bitmez. Önceki mirasçının reddiyle mirasçı olanlar için süre, reddi öğrendikleri günden işler (TMK m.608). Son gün, başlangıç gününden üç ay sonraki aynı gündür. Önemli bir sebep varsa sulh hâkimi süreyi uzatabilir ya da yeni süre tanıyabilir (TMK m.615); bu istek dilekçede ayrıca ve belgeyle yazılır.

Beyanın şekli: Sulh hukuk mahkemesine yazılı ya da sözlü beyanla yapılır; noterde ret yapılamaz. Beyan kayıtsız ve şartsız olmalıdır; mahkeme beyanı tutanağa geçirir, özel kütüğe yazar ve istenirse ret belgesi verir (TMK m.609). Dilekçenin süresinde mahkemeye ulaşması gerekir; son güne bırakmayın.

Yetkili mahkeme: Ret sulh mahkemesine yapılır; süresinde yapılan ret, mirasın açıldığı yerin, yani mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh mahkemesince özel kütüğe yazılır (TMK m.576, m.609). Yargıtay'ın bazı kararları ret beyanını çekişmesiz yargı işi sayarak başvuranın oturduğu yer mahkemesini de yetkili görmüş (HMK m.382, m.384), bazı kararlar ise son yerleşim yeri yetkisini kesin saymıştır. Bu konuda Yargıtay'a yapılan bir içtihadı birleştirme başvurusu cevaplanmış, ancak bağlayıcı bir içtihadı birleştirme kararı bu belgenin hazırlandığı tarihte doğrulanamamıştır. Güvenli yol son yerleşim yeri mahkemesidir: uzaktaysanız dilekçeyi o mahkemeye hitaben yazıp UYAP Vatandaş Portalı'ndan e-imzayla gönderebilir ya da bulunduğunuz adliyenin ön bürosuna yetkili mahkemeye gönderim yapılıp yapılmadığını sorabilirsiniz. Oturduğunuz yer mahkemesine başvurduysanız ve yetkisizlik kararı verilirse, kararın tebliğinden ya da kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde aynı mahkemeye başvurup dosyanın gönderilmesini istemeniz gerekir; aksi hâlde başvuru yapılmamış sayılır ve üç ay bu arada dolabilir (HMK m.20). Mirasbırakanın son yerleşim yeri yurt dışındaysa Türk mahkemesinin yetkisi 5718 sayılı MÖHUK m.43'e göre belirlenir: mirasbırakanın Türkiye'deki son yerleşim yeri, o da yoksa terekeye dahil malların bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesi. Türkiye'de ne yerleşim yeri ne de malvarlığı varsa bir hukuk uzmanından destek alın.

Dilekçede bulunması gerekenler:

• Mirası reddedenin adı, kimlik numarası, adresi ve mirasbırakana yakınlığı; birlikte reddeden her mirasçının ayrı imzası.
• Mirasbırakanın adı, ölüm tarihi ve son yerleşim yeri.
• Sürenin hangi günden başladığı ve başvurunun süresinde olduğu; ölümü ya da mirasçılığı geç öğrendiyseniz belgesi.
• Tereke işlerine karışılmadığına ilişkin açıklama (TMK m.610/2).
• Kayıtsız ve şartsız ret beyanı; tescil ve belge verilmesi istemi.
• Veli, vasi ya da vekil başvuruyorsa temsilcinin adı, kimlik numarası ve adresi (HMK m.119), temsil dayanağı ve ekleri.

Küçük, kısıtlı ve vekil: Veli, çocuk adına mirası reddedebilir (TMK m.342); velayet ortaksa iki veli de imzalar, diğer ebeveyn öldüyse velayet sağ kalandadır (TMK m.336). Velinin kendi reddi ve birden çok küçüğün reddi aynı dilekçede ayrı ayrı yazılabilir; her küçüğün süresi ayrıca işler. Veli de aynı mirasta mirasçıysa (ölen eşinizin mirası gibi) Yargıtay menfaat çatışması nedeniyle çocuğa kayyım atanmasını ve ret beyanının kayyımdan alınmasını aramaktadır (TMK m.426/2); kayyım atanması zaman aldığı için başvuruyu geciktirmeyin. Vasi için, kısıtlı ya da anne babası olmayan küçük adına olsun, vesayet makamının (sulh hukuk) ve denetim makamının (asliye hukuk) izni gerekir (TMK m.463/5). Vekille ret, yalnız vekâletnamede mirası reddetme yetkisi açıkça yazılıysa geçerlidir (Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzük m.39; HMK m.74). Mahkeme önünde başkası adına işlem yapmak ve evrak düzenlemek kural olarak baroya kayıtlı vekillere aittir (1136 sayılı Kanun m.35); akraba ya da tanıdığa verilen vekâletle yapılan ret beyanı mahkemece kabul edilmeyebilir ve eksiklik giderilirken üç ay dolabilir. Süre kısaysa mirasçı dilekçeyi kendisi imzalasın ya da baroya kayıtlı bir vekile yetki versin. Yurt dışındaki mirasçı, Türk konsolosluğunda mirası reddetme yetkisini açıkça içeren vekâletnameyi baroya kayıtlı bir vekile verebilir; yabancı noterde düzenlenen vekâletnameye apostil şerhi (Apostil Sözleşmesine taraf olmayan ülkede Türk dış temsilciliği onayı) ve onaylı Türkçe çeviri eklenir.

Harç ve masraf: Başvuru maktu harca ve gider avansına tabidir; tutarlar her yıl değişir, mahkeme veznesinden ya da UYAP ekranından öğrenin.

1. Dilekçeyi yazdırın; mirası reddeden her mirasçı kendi adının altını imzalar. Veli, vasi ya da vekil başvuruyorsa imzayı o atar; velayet ortaksa iki veli de imzalar, ölen eşin adı yazılmaz.
2. Ekleri sırayla ekleyin: nüfus kayıt örneği (e-Devlet), kimlik fotokopisi; varsa ölüm belgesi, mirasçılık belgesi, önceki mirasçının ret belgesi, vasiyetname tebliğ tutanağı, vekâletname, vasi atama ve izin kararları, öğrenme tarihini ya da önemli engeli gösteren belgeler.
3. Dilekçeyi iki nüsha hazırlayın; birini sulh hukuk mahkemesi ön bürosuna ya da tevzi bürosuna verin, diğerine havale ve tarih aldırın; üç aylık sürenin ispatı bu tarihtir. Harç ve gider avansını yatırıp makbuzları saklayın. UYAP Vatandaş Portalı'ndan e-imzayla gönderim de kullanılmaktadır; süre son günlerdeyse beklemeyin.
4. Oturduğunuz yer mahkemesine başvurduysanız ve yetkisizlik kararı tebliğ edildiyse, iki hafta içinde aynı mahkemeye dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi dilekçesi verin (HMK m.20); bu süre kaçarsa başvuru yapılmamış sayılır.
5. Yurt dışındaysanız Türk konsolosluğunda mirası reddetme yetkisi açıkça yazılı vekâletname verin ya da yabancı noterde düzenletip apostil şerhi ve onaylı Türkçe çeviri ekletin; dilekçenin süresinde mahkemeye ulaşması gerekir.
6. Mahkeme eksik bilgi ya da belge için kesin süre verirse (vekâletname, izin kararı, adres gibi) o süre içinde tamamlayın; kayyım atanırsa kayyımın ret beyanını vermesini takip edin. Sonunda ret belgesini (tescil şerhli karar örneği) alın.
7. Ret belgesinin bir örneğini icra dairelerine, bankalara ve alacaklılara gönderin; aleyhinize başlayan icra takibine itirazda bu belgeyi kullanın.
8. Çocuklarınız varsa paylarının onlara geçebileceğini unutmayın (TMK m.611); onlar için de süresi içinde ret yapın, küçükler için kayyım gerekebilir.
9. Ret sonrası terekeyle ilgili hiçbir işlem yapmayın; ölenin eşyasını, aracını ve hesabını kullanmayın. Dul ya da yetim aylığı ve ölüm yardımı tereke dışıdır; ret bunları engellemez.
10. Alacaklı sizin reddinizin iptalini isteyebilir (TMK m.617, altı ay); kendi borçlarınızı ödeyemiyorsanız bu riski bir hukuk uzmanıyla değerlendirin.