Araç Kiralama Sözleşmesi Örneği ve Nasıl Hazırlanır?

Araç kiralama sözleşmesi, bir otomobilin sürücüsüz olarak belirli gün, hafta veya ay için kiralanmasında kullanılır: kiralama şirketinden günlük kiralama, şirketlere uzun süreli kiralama ya da bir kişinin kendi aracını başka bir kişiye kiraya vermesi. Kanun bu sözleşme için özel bir şekil aramaz (TBK m.12, m.299); ancak hasar, yakıt, kilometre, ceza ve teminat uyuşmazlıkları imzalı sözleşme ve teslim tutanağıyla çözülür.

Bu belge ne zaman uygun değildir? Araç şoförüyle birlikte kiralanıyorsa bu bir hizmet veya taşıma ilişkisidir; hizmet sözleşmesi kullanın. Araç, süre sonunda satın alma seçeneğiyle finansal kiralama şirketinden alınıyorsa finansal kiralama mevzuatı uygulanır. Araç bedelsiz verilecekse kullanım ödüncü, satın alınacaksa araç kapora veya satış sözleşmesi uygundur.

Kendi aracını kiraya veren kişi: Kasko poliçeniz aracın ücret karşılığında kiraya verilmesini kapsamayabilir. Kiraya vermek rizikoyu ağırlaştıran bir değişiklik sayılabileceğinden sigortacınıza önceden bildirip kapsamı yazılı olarak teyit edin (TTK m.1444 ve devamı). Kiralamayı iş olarak yapanların kimlik bildirim ve kayıt yükümlülükleri vardır (1774 sayılı Kanun); aracını düzenli olarak ve kazanç amacıyla kiraya veren kişi de işletme ve tüketiciye karşı sağlayıcı sayılabilir (TKHK m.3). Ara sıra kiraya veren kişi için bu yükümlülüklerin kapsamı konusunda bir hukuk uzmanından destek alın.

Vergi: Kendi aracını kiraya veren kişinin kira geliri gayrimenkul sermaye iradıdır (GVK m.70); konut kirasındaki istisna (GVK m.21) araç kirasına uygulanmaz. Kiracı şirketse kira ödemesinden gelir vergisi kesintisini yapar (GVK m.94) ve katma değer vergisini sorumlu sıfatıyla beyan eder (KDVK m.9); bu belge bu durumda bedeli brüt sayar. Oranları ve beyan sınırlarını mali müşavirinizle kontrol edin.

İnternetten rezervasyon: Belirli bir tarihte veya dönemde ifa edilecek araç kiralama sözleşmelerinde, taraflar aksini kararlaştırmadıkça tüketicinin on dört günlük cayma hakkı yoktur (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.15). İptal ve iade koşullarını rezervasyon sırasında okuyun.

• Tüketiciden kira kaybı, değer kaybı veya uzun süre tutulan teminat. Yeni yönetmeliğe göre işletme, tüketiciden kira kaybı ve değer kaybını ancak alkol veya uyuşturucu, kırmızı ışık ihlali, ters yönde seyir, yarış veya kasıt hâllerinde isteyebilir; değer kaybı için sigorta tahkim veya mahkeme kararı gerekir. Teminat iadeden sonra yedi gün içinde geri verilir, tutarı kira süresine göre sınırlıdır ve çek, senet veya kefalet istenemez. Bu belge tüketici kiralamasında bu kuralları uygular.
• Teslim alınmadan bırakılan araç. Araç otoparka veya anahtar kutusuna bırakılırsa bırakma anının tarihli görüntüsü saklanmalıdır; yönetmeliğe göre tüketici, bırakmadan sonra oluşan hasardan sorumlu değildir. Bu belge, bırakmadan sonra oluşan hasar için kiracının sorumluluğunu sınırlar.
• "Her türlü hasar ve zarar kiracıya aittir" kaydı. Kiracı tüketiciyse, müzakere edilmeden konulan ve dürüstlük kuralına aykırı biçimde dengesizlik yaratan şartlar haksız şarttır ve kesin hükümsüzdür (TKHK m.5). Kiracı ayrıca sözleşmeye uygun kullanımdan doğan olağan aşınmadan sorumlu tutulamaz (TBK m.334).
• Ölçüsüz erken iade bedeli ve iade edilmeyen depozito. Tüketiciye karşı orantısız erken fesih bedeli haksız şart sayılabilir; teminattan yalnız belgelenmiş ve sözleşmede sayılmış kalemler düşülmelidir.
• Kara liste ve açık rıza şartı. Kişisel Verileri Koruma Kurulu, araç kiralama sektöründeki kara liste uygulamalarını hukuka aykırı bulmuştur (ilke kararı 2021/1304). Kiralama hizmetinin kanunen gerekmeyen veriler için açık rıza şartına bağlanması da idari para cezasına konu olmuştur.
• Bildirilmeyen takip sistemi. Araçta konum takibi varsa kiracı önceden aydınlatılmalı, veriler amaçla sınırlı ve ölçülü işlenmelidir (KVKK m.4, m.10). Bu belge erişim amaçlarını tek tek yazar.
• Adı yazılmayan veya belgesiz sürücü. Tüketici dışı kiralamada aracı sözleşmede adı geçmeyen birine vermek muafiyet korumasını kaldırır; işletmenin tüketiciye kiralamasında kiraya veren sözleşmeyi feshedebilir, sigortacının rücu hakkı saklıdır. Kasko genel şartlarına göre belgesiz sürücü ve alkol rücu nedenidir; Yargıtay belgesiz sürücünün kusurlu olmasını yeterli görürken alkolde kazanın alkol etkisiyle meydana gelmesini arar.
• Tutanak ve fotoğraf olmadan teslim. İade uyuşmazlığının en güçlü delili imzalı tutanak ve tarihli görüntüdür; tutanağı birlikte doldurmadan aracı teslim almayın ve bırakmayın.
• Geç iletilen trafik cezası. Tutanak kiracıya geç iletilirse indirimli ödeme ve itiraz süreleri kaçar. Belge, iletim için üç günlük süreyi, kiracının itiraz isteğini bildirme yolunu ve geç iletmede indirim farkının istenemeyeceğini yazar.
• Yurt dışına izinsiz çıkış. Kiralık araçla sınır geçişi için araç maliki adına noter onaylı vekâletname ve yeşil kart gerekir; izinsiz çıkışta sigorta koruması ortadan kalkabilir.
• Uzun süreli kiralamada işletenlik. Uzun süreli kiralamada kiracı işleten sayılabilir ve üçüncü kişilere karşı kusursuz sorumluluk ona geçebilir (KTK m.3, m.85); Yargıtay sürenin uzunluğunu somut olaya göre değerlendirir.
• Hasarı sigortasız ödemek. Kasko kapsamındaki hasar bedelini sigorta süreci beklenmeden araç sahibine ödeyen kiracının bu tutarı sonradan sigortacıdan isteyemeyeceği yönünde Yargıtay kararı vardır; önce sigorta başvurusu yapılmalıdır.
• Tüketiciye ispat yükü yüklemek. Teslim tutanağında görünmeyen her hasarın kiracıya ait sayılması veya kiraya verenin kendi seçtiği eksperin raporunun kesin delil sayılması gibi kayıtlar tüketiciye karşı haksız şart sayılabilir (TKHK m.5; Tüketici Sözleşmelerindeki Haksız Şartlar Hakkında Yönetmelik). Bu belge tüketici kiralamasında hasarı iade kayıtlarına ve bağımsız eksper raporuna bağlar.
• Anahtarı araçta bırakmak. Kasko genel şartlarında anahtarla çalınma ana teminata girmez, ancak ek sözleşmeyle teminata alınabilir; anahtar araçta bırakılarak çalınan aracın zararı kiracıya kalabilir. Bu belge bu hâli sınırın uygulanmadığı ağır kusurlar arasında sayar ve çalınma ile tam hasarda kiranın ne zaman biteceğini yazar.
• Yanlış mahkemede dava. Sulh hukuk mahkemesinin kira görevi taşınmaz kiralarına ilişkindir (HMK m.4); araç kirası uyuşmazlığına kural olarak asliye hukuk, tacirler arasında asliye ticaret mahkemesi bakar. Kira uyuşmazlıklarındaki dava şartı arabuluculuğun (6325 sayılı Kanun m.18/B) taşınır kiralarını da kapsadığı görüşü bulunduğundan dava açmadan önce arabulucuya başvurmak güvenli yoldur.
• Tüketiciye karşı yetki şartı. Tacir olmayanlar arasında yetkili mahkeme kaydı geçersizdir (HMK m.17); tüketici kendi yerleşim yerinde de dava açabilir (TKHK m.73).

Kira: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.299 ile m.334 (özellikle m.301 teslim, m.305 ve m.306 ayıp, m.310 el değiştirme, m.315 ödeme temerrüdü, m.316 özen, m.317 temizlik ve bakım, m.322 alt kira, m.325 erken geri verme, m.333 ölüm, m.334 geri verme); m.27 kısmi geçersizlik; m.116 yardımcı kişi; m.123 ve m.125 temerrüt. Trafik ve sigorta: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.3 (işleten), m.85 (işletenin sorumluluğu), m.91 (zorunlu sigorta), m.116 (tutanak); Karayolları Trafik Yönetmeliği m.88 (yabancı sürücü belgesi); Kasko Sigortası Genel Şartları (rücu hâlleri); 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1444 ve devamı (rizikoda ağırlaşma), m.5/A (ticari davada arabuluculuk). Kimlik bildirimi: 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu ve uygulama yönetmeliği. Tüketici: 6502 sayılı Kanun m.5 (haksız şart), m.54 (fiyat), m.68, m.73, m.73/A; Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.15. Kişisel veriler: 6698 sayılı Kanun m.4, m.5, m.7, m.10; Kurul'un kara liste ilke kararı (2021/1304). Usul: 6100 sayılı HMK m.4 (sulh hukukun kira görevi taşınmazlarla sınırlıdır), m.17 (yetki sözleşmesi), m.400 ve devamı (delil tespiti); 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B. Vergi: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.21, m.70, m.94; 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu m.1, m.9. Kabahat ve ceza: 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.27 (itiraz); 5237 sayılı TCK m.155 (güveni kötüye kullanma).

Güncellik notu: Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete, 15 Ağustos 2026, sayı 33341) 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecektir; tam metni kontrol edilmelidir. Bu belge, tüketiciye yapılan kiralamada yönetmeliğin özetlerde aynı biçimde aktarılan kurallarını şimdiden uygular: bağımsız eksper ve iade belgesi; teminatın yedi günde iadesi ile çek, senet ve kefalet yasağı; kira kaybı ve değer kaybının sınırlı hâllerde istenmesi; hasar güvencesinin fiyata dahil olması; arızada ispat yükü ve ikame araç; sözleşmeden önce ön bilgilendirme. Teminat üst sınırı, ağır kusur hâllerinin sınırlı sayılıp sayılmadığı ve katılım payı Resmî Gazete metninden teyit edilmelidir. Kira süresindeki trafik cezalarının KABİS kaydına göre kiracıya ait sayılması Yargıtay kararlarıyla desteklenir. Trafik cezası tutarları, ihlalli geçiş süreleri ve damga vergisi oranı değişebilir; bu belge bu rakamları yazmaz.